DF2, DF4 ve DF9 adlı üç galaksi, Dünya’dan yaklaşık 65 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunuyor ve astrofizikçilerin dikkatini çekiyor çünkü normal galaksilerin aksine neredeyse hiç karanlık madde içermiyorlar. Haziran 2026’da The Astrophysical Journal’da yayımlanan bir makalede, bu üç galaksinin oluşumuna dair yeni bulgular paylaşıldı.
Yale Üniversitesi’nden astrofizikçi Michael Keim, galaksileri “onların bu hayalet görünüşü var” sözleriyle tanımlıyor. DF2 ilk kez 2018’de keşfedilirken, DF4 2019’da gözlemlendi; DF9 ise 2026’da bilim dünyasına duyuruldu. DF9 yaklaşık 100 milyon Güneş kütlesine sahip, oldukça küçük bir galaksi. Gözlemler Hawaii’deki Keck Observatory’de gerçekleştirildi.

Samanyolu büyüklüğünde ama 200 kat daha boş
DF2’nin boyutu Samanyolu ile kıyaslanabilir düzeyde olsa da, içerdiği yıldız sayısı Samanyolu’ndakinden 200 kat daha az. Bu çarpıcı fark, galaksinin kütlesinin büyük bölümünü oluşturması beklenen karanlık maddenin eksikliğiyle açıklanıyor. King’s College London’dan teorik fizikçi Shyam Balaji, normal galaksilerin neredeyse tamamının karanlık madde tarafından domine edildiğini vurgulayarak, “Karanlık maddenin yokluğu, bir bakıma karanlık maddenin kanıtıdır, bu ironiktir” diyor. Çünkü bu üç galaksinin varlığı, karanlık maddenin sıradan maddeden ayrı davranabildiğini gösteriyor.
Bunlar da İlginizi Çekebilir
Araştırmacıların öne sürdüğü bir iddiaya göre, iki normal galaksi çarpıştığında karanlık madde birbirinin içinden geçip gitmiş, geriye kalan sıradan madde ise bu üç yeni galaksiyi oluşturmuş olabilir. Ancak University College London’dan teorik astrofizikçi Kinwah Wu bu senaryoya temkinli yaklaşıyor; DF2, DF4 ve DF9’un galaktik çarpışmadan beklenen sıvı ve dağınık yapısal özellikleri sergilemediğini belirtiyor. Wu, bunun yerine galaksilerin büyük galaksi gruplarından geçerken karanlık maddelerinin adeta söküldüğünü öne süren alternatif bir açıklama sunuyor.
Karanlık madde teorisine rakip görüşler ne diyor?
Karanlık madde fikri, 1930’larda Fritz Zwicky tarafından ortaya atılmış, 1970’lerde Vera Rubin’in çalışmalarıyla güçlenmişti. Bugün evrenin yaklaşık yüzde 27’sini, tüm maddenin ise yüzde 85’ini oluşturduğu düşünülüyor. Buna rağmen madde henüz doğrudan tespit edilemedi. Aday parçacıklar arasında WIMP (zayıf etkileşen masif parçacık), stealth nötrino ve ilkel kara delikler sayılıyor. Bazı bilim insanları ise Mordehai Milgrom’un 1983’te önerdiği MOND (değiştirilmiş Newtoncu dinamikler) teorisi gibi alternatif modellerin, karanlık madde kavramına hiç ihtiyaç duymadan galaksi hareketlerini açıklayabileceğini savunuyor. Case Western Reserve Üniversitesi’nden Stacy McGaugh ve San Jose State Üniversitesi’nden Aaron Romanowsky de bu tartışmaların önemli isimleri arasında yer alıyor.
Bu tartışma Türkiye’deki astrofizik camiasını da yakından ilgilendiriyor; zira karanlık maddenin doğası, evrenin yapısını anlamaya çalışan tüm bilim insanları için temel bir soru işareti olmaya devam ediyor. Türkiye’de bu konuda özel bir araştırma programı ya da gözlem projesi bulunmadığı için gelişmeler şimdilik uluslararası literatürden takip ediliyor. DF2, DF4 ve DF9 gibi “hayalet galaksiler” üzerine yapılacak yeni gözlemler, önümüzdeki yıllarda karanlık madde teorisinin sağlamlığını test etmede kritik rol oynayabilir.
Kaynak: Wired




YORUMLAR
(0)