2013 yılında keşfedilen ve çapı yalnızca 250 kilometre olan Chariklo adlı küçük gök cismi, Satürn ile Uranüs arasındaki yörüngesinde dolaşan bir cisim olmasına rağmen etrafında iki dar halka barındırdığı için astronomi camiasını şaşırtmıştı. O tarihe kadar halkaların yalnızca dev gezegenlere özgü bir yapı olduğu düşünülüyordu. Şimdi ise yeni gözlemler, bu küçük cismin halka sisteminin son on yılda ciddi biçimde değiştiğini gösteriyor.
Yıldız gölgesiyle yapılan gözlem ne buldu?
İspanya’daki Instituto de Astrofísica de Andalucía’dan astronom Pablo Santos-Sanz ve ekibi, Chariklo’nun bir yıldızın önünden geçişini yeniden izlemek için James Webb Uzay Teleskobu‘nu kullandı. Bu yöntemde, Güneş Sistemi‘ndeki bir cismin bir yıldızın önünden ne zaman geçeceği önceden hesaplanıyor ve geçiş sırasında yıldız ışığındaki kısa süreli kararma incelenerek cismin boyutu, şekli ve çevresindeki yapılar ortaya çıkarılıyor. Santos-Sanz’ın belirttiğine göre bu teknik, uzak ve küçük gök cisimleri için özellikle zorlu bir çalışma gerektiriyor.
2013’teki ilk gözlemde yıldız ışığı, ana kararmanın hemen öncesinde ve sonrasında iki kez daha kısa süreli sönümlenmiş, bu da Chariklo çevresinde iki ayrı dar halka bulunduğunu göstermişti. Yeni JWST verileri ise tablonun değiştiğini ortaya koydu: halkalardan biri belirgin şekilde yoğunlaşırken, diğeri neredeyse tamamen görünmez hale gelmiş durumda.
Bunlar da İlginizi Çekebilir
Araştırmacılar şu an için bu değişimin kesin nedenini bilmiyor. Halka malzemesinin zamanla yeniden dağılması, cisimler arası çarpışmalar veya halkaları besleyen küçük parçacıkların tükenmesi gibi olasılıklar gündemde, ancak bilim insanları henüz net bir açıklamaya ulaşmış değil. Chariklo’nun halkalarının ne kadar süre daha varlığını koruyacağı da belirsizliğini koruyor.
Bu bulgu, halka sistemlerinin yalnızca Satürn gibi dev gezegenlere özgü kalıcı yapılar olmadığını, küçük gök cisimleri çevresinde de dinamik ve zamanla değişen oluşumlar barındırabileceğini gösteriyor. Bilim insanlarının Chariklo’yu gelecek yıldız geçişlerinde yeniden gözlemlemesi, halkaların kaderi hakkında daha somut ipuçları sunabilir; ancak bu izlemelerin ne zaman yapılacağı ve sonuçların ne ortaya koyacağı şimdilik açık bir soru olarak duruyor.
Kaynak: Ars Technica
YORUMLAR
(0)